خلاصه مباحث
ارزشیابی در خدمت آموزش
جلسه دبیران | دبیرستان صلحا
- چرا ارزشیابی میکنیم؟
- ارزشیابی در دیدگاههای نوین، پیوندی ناگسستنی با آموزش دارد و اصلاح یکی بدون دیگری امکانپذیر نیست.
- ارزشیابی از آموختهها (ارتقا): صرفاً برای تعیین قبولی یا رد شدن نیست
- ارزشیابی برای آموختن (بهبود یادگیری): وظیفه اصلی، شناسایی دقیق نقاط ضعف و قوت دانشآموزان، بهبود مستمر فرآیند یادگیری و ارائه بازخورد سازنده جهت رشد آنها است.
چند نوع ارزشیابی داریم؟
دو رویکرد اصلی برای ارزشیابی وجود دارد که نحوه نگاه ما به موفقیت دانشآموز را مشخص میکند:- ملاک محور (Criterin-Referenced):
- هدف: سنجش عملکرد دانشآموز بر اساس اهداف مشخص آموزشی.
- اهمیت رتبهبندی: رتبهبندی اهمیتی ندارد و اگر همه دانشآموزان به اهداف تعیینشده برسند و نمره کامل بگیرند، نشاندهنده موفقیت سیستم آموزشی است.
- تمثیل: مانند استفاده از یک متر برای اندازهگیری قد افراد تا مشخص شود هر کس چقدر رشد کرده است.
- هنجاری (Nrm-Referenced):
- هدف: رتبهبندی و مقایسه دانشآموزان نسبت به یکدیگر.
- اهمیت آموختن: میزان واقعی یادگیری و تحقق اهداف در اولویت نیست و صرفاً جایگاه فرد در گروه اهمیت دارد (نمونه بارز آن کنکور است).
- توصیه مدرسه: تأکید بر حرکت به سمت آزمونهای ملاکمحور است.
- تمثیل: مانند مسابقهای است که فقط اول تا سوم شدن در آن مهم است، فارغ از اینکه دوندگان چقدر توانمند شدهاند.
- ملاک محور (Criterin-Referenced):
- چه کسی را ارزشیابی میکنیم؟
- ارزشیابی نه تنها بر عملکرد دانشآموز، بلکه بر کیفیت فرآیند آموزش نیز نور میافکند.
- دانشآموز: برای ارائه بازخورد جهت رشد و بهبود یادگیری او.
- آموزش (معلم و...): برای اصلاح فرآیند تدریس. اگر تحلیلها نشان دادند مطلبی بهخوبی درک نشده است، باید با روشی جدید دوباره آموزش داده شود.
- چرخه آموزش و ارزشیابی:
ارزشیابی نباید نقطه پایان باشد، بلکه بخشی از یک چرخه پیوسته است:
۱. آموزش ۲. ارزشیابی ۳. تحلیل ۴. بازخورد و اصلاح
- ارزشیابی برای آموختن باید ملاکی باشد
- نکته مهم: بازخورد
- پس هدفها مهم است: یک ارزشیابی مطلوب لزوماً ریشه در یک آموزش مطلوب دارد.
- اهداف آموزشی هر درس به سه سطح تفکیک میشوند:
- کف (سطح اول): حداقلهایی که همه دانشآموزان باید به آنها دست یابند.
- سطح دوم: اهدافی که انتظار میرود اکثر دانشآموزان به آنها دست یابند (تمرکز معلمان در آزمونهای ترم).
- سطح سوم: اهداف دشواری که فقط عده کمی از دانشآموزان به آنها میرسند.
- بازخورد هم به خودمان هم آموزشمان: بازخورد یعنی ارائه راهکاری عملی که اگر دانشآموز آن را اجرا کند، سطح توانمندیاش یک پله بالاتر برود (مغفولترین بخش).
- نکات اجرایی در مورد طرح آزمون:
- طرح سؤالات بر اساس اهداف: معلمان باید اهداف اصلی درس را بهدرستی تشخیص داده و در آزمونها روی آنها تمرکز کنند.
- اولویتبندی اهداف: نباید برای تعداد محدودی سؤال، سراغ اهداف فرعی و کماهمیت رفت.
- تناسب آزمون با کار انجام شده: سؤالات باید کاملاً با آنچه در کلاس تدریس شده متناسب باشند و نباید سؤالات آماده را عیناً از سایتها برداشت (سؤالات باید گزینشی و تألیفی باشند).
- تناسب آزمون با زمان: سؤالات باید با زمان در نظر گرفته شده برای آزمون، متناسب باشند.
- کنترل و بازبینی محتوای آزمون: آشنایی معلمان با ابزارهای نوین و هوش مصنوعی یک ضرورت است و میتوان از ابزارها برای تعاملی کردن کلاس، تهیه خلاصه درس، تولید پادکست و اینفوگرافیک استفاده کرد (تغییر مدل آموزش از «جزوه گفتن صرف» ضروری است).
- تحلیل آزمون بعد از برگزاری: به جای نگاه صرف به نمره خام، باید تحلیل کرد که دانشآموز به کدام هدف آموزشی رسیده (۱) یا نرسیده (۰) است (تحلیل ملاکی).
- ارائه بازخورد بر اساس تحلیل: آزمونهای نوبت اول فرصت بسیار خوبی برای بازخورد و اصلاح فرآیند یادگیری هستند، برخلاف آزمونهای خرداد
فایلهای ضمیمه:
مجموعه اسلایدهای جلسه: ارائه دکتر.pptx
پادکست خلاصه جلسه: ارزشیابی_ابزاری_برای_یادگیری_یا_قضاوت.m4a
دیدگاه خود را بنویسید